Vrijdag 30 oktober 2020, Gent
Meer informatie over locatie en programma volgt

De Nieuwe Tijd kende een spectaculaire groei van informatie-uitwisseling op allerlei vlakken. Historici beschouwen de uitvinding van de drukpers zelfs als één van de beginpunten van het vroegmoderne tijdperk. Dankzij de boekdrukkunst kon het gedrukte woord een veelvoud van mensen bereiken, die tot op dat moment handgeschreven manuscripten moesten raadplegen of afhankelijk waren van orale kennisoverdracht. Maar de organisatie en werking van informatieverstrekking hield meer in dan alleen de uitvinding van de drukpers.

De ontwikkeling en uitbreiding van kennis- en informatienetwerken vormen een belangrijk onderdeel van de veranderingen in verschillende domeinen van het vroegmoderne leven: in de politiek en in de economie, in religieuze instellingen, en in de wereld van kunst, cultuur en wetenschap. De concrete vormen van deze netwerken en de materiële organisatie van de informatieverzameling en -transmissie verschilde echter van geval tot geval.

Brieven speelden een belangrijke rol in de koophandel, voor bestuurders en wetenschappers. Het correspondentienetwerk van kooplieden vormde een cruciale schakel in hun zakelijk succes. Handelaren schreven dagelijks urenlang brieven en ze besteedden veel zorg aan het onderhouden van hun contacten en de veilige en snelle bezorging van hun post. Deze informatiestromen werden mogelijk gemaakt door de stijgende productie van papier, dat nu op grotere schaal werd geproduceerd en waarvan de prijs, hoewel nog steeds hoog, daalde. Postdiensten werden in de zestiende en zeventiende eeuw lucratieve bedrijven.

Al snel werden brieven aangevuld met gedrukte nieuwsbrieven en couranten. Naast prijsvermeldingen, essentieel voor kooplieden, bevatten deze publicaties een steeds bredere waaier aan relevante informatie. Ook andere milieus, zoals geestelijken en diplomaten, maakten gebruik van specifieke informatienetwerken en -infrastructuren. Naast persoonlijke contacten speelden hierbij gedrukte reisbeschrijvingen, kaarten en wetenschappelijke traktaten een belangrijke rol. 

In het VNVNG-jaarcongres van dit jaar willen wij aandacht besteden aan de praktische organisatie van informatie- en kennisverspreiding in de Nieuwe Tijd, haar kanalen en infrastructuur. Wij kijken naar recent onderzoek op het vlak van materiële cultuur en de “hardware” van informatieverspreiding, van professionele netwerken en circulatie van kennis door teksten, beelden en objecten, en van archieven en bibliotheken als containers van kennis.